Ngày tôi còn nhỏ xíu, Mẹ hỏi tôi: “Con gái của Mẹ lớn lên thích làm gì nào?”. Tôi trả lời: “Con muốn trở nên thật giàu có để mua thật nhiều đồ đẹp cho Mẹ, còn con thì muốn đi du lịch vòng quanh thế giới”. Thế là Mẹ mua cho tôi một quả địa cầu. Quả địa cầu bằng nhựa bán đầy ở các nhà sách địa phương, tôi giữ từ bé cho đến năm tôi hơn ba mươi tuổi, vừa kịp chỉ cho con gái mình một số nơi thì nó bị gãy trục, nhựa và giấy dán cũng bắt đầu rã đi.

Trên quả địa cầu nhựa Mẹ mua cho tôi ngày bé có rất nhiều màu nâu của núi, màu xanh lá cây của rừng, và màu xanh dương của biển cả. Mẹ từng chỉ cho tôi vị trí của Việt Nam, và vị trí của nước Mỹ – một địa điểm vô cùng thức thời của vài chục năm về trước (có lẽ bây giờ đối với một số người thì nước Mỹ vẫn thức thời). Còn tôi chỉ vào vị trí vương quốc của Vua Sư Tử một cách mơ hồ.

Bây giờ tôi đã có thể mua nhiều đồ đẹp cho Mẹ dù chưa giàu có. Tôi cũng đã đi ba bể, năm châu dù chưa đủ một vòng trái đất. Có một câu nói rằng: Bất cứ việc gì bạn làm khi trưởng thành, sẽ luôn tìm cách quay về giấc mơ thuở bé.

Đây là lá thư tôi gửi cho mình từ Kenya, vào dịp sinh nhật năm ba mươi tám tuổi, được viết vội vàng, chóng vánh suốt thời gian ở Kenya. Sau khi tôi trở về nhà, trái tim vẫn không thôi thổn thức, tôi ghi lại từ những lần tôi đối thoại với chính mình ngày đêm. Lá thư này tôi không viết cho tôi của ngày hôm nay, tôi viết cho đứa trẻ bên trong tôi đã luôn kề cận và thầm thì vào tai mỗi khi tôi lạc lối.

Tôi đã sử dụng tổng cộng ba cuốn hộ chiếu trong cuộc đời mình, hai cuốn hộ chiếu đầu tiên đều là vì hết trang. Chỗ trống cuối cùng được sử dụng cho tuần trăng mật. Rồi chúng tôi có một cô con gái, cùng nhau quay cuồng với những hóa đơn, lo toan, tính toán, cuộc sống tuy bận rộn, tự do bỗng chốc bị thu hẹp, song niềm hạnh phúc lại được nhân ba. Hầu hết từng đó thời gian quẩn quanh trong cuộc sống gia đình, tôi thường nghe người ta nói rằng tôi may mắn vì đã được rong chơi suốt những năm tuổi trẻ, vậy nên giờ đây tôi an yên, hài lòng để làm tròn vai của một người Mẹ và một người Vợ viên mãn. Tôi nghe nhiều đến mức đã từng gật đầu đồng ý và từng đóng lại hoàn toàn một chương của cuộc đời – một chương sách tôi tự viết cho chính mình, nơi tôi không hề bị định nghĩa bởi danh xưng người Mẹ, người Vợ, nơi tôi không bị phụ thuộc cảm xúc vào sự ngoan ngoãn của con cái hay sự yêu chiều của bạn đời, nơi tôi chỉ đơn giản là chính tôi, nơi tôi muốn đi xa để trở về, để kiến thức được rộng mở, để kết nối với thế giới bên ngoài lẫn bên trong, để chinh phục nhược điểm của bản thân, để đánh thức lòng can đảm vẫn luôn ở đó, để bồi đắp một nội lực không dễ dàng bị lung lay và để tạo nên một điều vô hình không ai có thể tước đi của riêng tôi và chỉ tôi. Sau những vấp ngã, tôi thường tìm về những lá thư tôi viết cho chính mình – như bức thư ngày hôm nay – để xuất phát lại lần nữa.

Hơn một thập kỷ chu du khắp nơi như ước mơ thời thơ ấu. Lần đầu tiên tôi một mình đặt chân đến châu Phi, cụ thể là Zimbabwe cách đây mười năm. Chuyến đi ấy đã thay đổi cuộc đời tôi mãi mãi. Tròn trĩnh mười năm, tôi quay lại nơi mình đã gieo hạt ươm mầm cùng với người đàn ông yêu tôi và tôi yêu.

Chúng tôi đã làm gì ở Kenya? Chúng tôi chỉ ngồi trên chiếc xe Land Cruise màu xanh ngọc bọc thép, băng qua đường xích đạo, băng qua thảo nguyên bao la, đến thủ đô nhộn nhịp, băng qua cánh rừng ẩm ướt, băng qua cả khu vực bán sa mạc khô cằn, đầy bụi, đầy cát, đầy gió, nhiệt độ thay đổi liên tục, không có sóng điện thoại, không có nhịp sống đô thị, chỉ có sư tử, voi, báo đốm, tê giác, trâu rừng châu Phi, ba loại hươu cao cổ, kỳ đà “Spiderman” (vì có hai màu xanh đỏ như đồng phục của Người Nhện), rất nhiều ngựa vằn, hàng trăm con lạc đà, cơ man heo rừng, babybush nhút nhát, chim mỏ đỏ châu Phi, chim lilac biểu tượng, rất nhiều linh dương đủ họ, rất nhiều hươu nai đủ họ, gà lôi, chim Uganda, diệc, hạc, cò châu Phi, vịt Ai Cập, khắp nơi đều có hà mã, cá sấu nhắm mắt chờ thời, khỉ bốn ngón, khỉ năm ngón, bồ nông đẹp như tranh vẽ, đại bàng tự do bay lượn, chuột núi, linh cẩu, đà điểu đủ loại, linh dương đầu bò, genet cape, marabou stork, kền kền, … , chỉ có một thế giới đang diễn ra, chỉ có Mẹ Thiên Nhiên và những đứa con khác của Người, chỉ sự công bằng tuyệt đối giữa những cuộc đi săn hoang dã: cái chết hoặc tồn tại thêm một ngày nữa.

Chúng tôi phải rong ruổi rất nhiều giờ đồng hồ để chẳng thấy gì cả. Tôi đã phải sử dụng hết sự kiên nhẫn vốn đã hạn chế của mình ở Kenya. Chúng tôi cứ đi, và cứ chờ, xe cứ chầm chậm lăn bánh, hoặc là sẽ lao đi thần tốc chỉ để được thấy một gia đình hoàng gia sư tử xuất hiện uy nghi, hoặc chỉ để nhìn thấy một con sư tử sung mãn vừa săn được một con trâu, và một con linh cẩu đang chực chờ chia phần, hoặc chỉ để nhìn thấy một con sư tử cái vừa hạ gục một con khỉ dễ dàng, hoặc chỉ để nhìn thấy báo đốm uyển chuyển leo cây, chuyền cành và nhâm nhi bữa tối. Tất cả những khung cảnh xảy ra vỏn vẹn mười lăm, hai mươi phút ấy đáng giá cả một ngày dài rong ruổi. Những xúc cảm mệt mỏi, chán chường, thất vọng bỗng như chưa bao giờ tồn tại. Như Karen Blixen đã viết trong Out of Africa, “ở châu Phi, muốn săn được một con sư tử, bạn phải sống như một con sư tử: tĩnh lặng, kiên nhẫn, và săn mồi”. Muốn được chứng kiến một phần, hoặc may mắn là một phần của thế giới động vật ấy, chúng tôi phải học cách trở thành chúng, và kiên nhẫn chính là bài học đầu tiên.

Ở châu Phi không chỉ có Big Five. Big Five có lẽ là thành tựu của cả chuyến đi, nhưng những gì chúng tôi bắt gặp trong hành trình mới là những gì đọng lại trong trái tim tôi sâu sắc: voi con tung tăng gọi voi mẹ chơi cùng, hai con trâu rừng húc nhau lúc bình minh, hai con linh dương chọi đầu giành đàn, đàn hà mã cùng nhau nghỉ trưa, í ới gọi nhau đi ăn giữa đêm, linh cẩu tru khi cuộc săn bắt đầu và cả khi cuộc săn đã kết thúc, đàn hươu cao cổ có hoa văn vuông vức dưới tán cây keo, những hàng cây keo, những cụm xương rồng khổng lồ, vô thực như thuộc về tiểu cầu khác, tia sáng đầu ngày, tia sáng cuối cùng, ánh nắng của thảo nguyên, ánh nắng của sa mạc, một chiếc hồ lấp lánh, một khe núi địa chất độc đáo, thung lũng Rift trập trùng, sương mù và màn đêm lạnh buốt của rừng rậm Aberdare lịch sử – nơi nữ hoàng Elizabeth II đã được phong vương và bắt đầu thời kỳ trị vì dài nhất lịch sử Anh quốc 70 năm 214 ngày, một Masai Mara từ trên cao nhìn xuống và những con người màu sắc của Kenya.

Chuyến đi đến vùng đất nào ở lục địa đen cũng rất đắt đỏ và tốn nhiều công sức, dù bạn khởi hành từ đâu. Trong suốt gần mười hai tháng chuẩn bị, sau tất những cuộc chiến tranh vô nghĩa, giá xăng dầu tăng giảm bất thường, ba lần thay đổi lịch trình, hoàn, hủy từ các hãng hàng không, nội bộ biến động, tôi cuối cùng cũng được đặt chân đến Kenya. Hóa ra, tôi đã kiên nhẫn từ giây phút đầu tiên. Và ngay sau khi trở về , tôi lập tức phác thảo tiếp một kế hoạch tài chính chi tiết, vẽ nên một lịch trình dài hơi hơn để quay lại. Khoảnh khắc đứng ngay điểm giao giữa biên giới Tanzania và Kenya, tôi đã hứa với chính tôi, và cả đứa trẻ bên trong tôi rằng mình sẽ đặt chân đến Serengeti – thế giới hoang dã lớn nhất hành tinh đang ở ngay trước mắt tôi. Tôi sẽ lại học cách kiên nhẫn, từng bước, từng bước một lần nữa quay lại xuất phát điểm của mình.

Vẫn có một số người đặt ra câu hỏi vì sao tôi lại phải lặn lội xa xôi, cơ thể rã rời để có lẽ nhìn thấy động vật, vì sao tôi phải tiêu tốn cả gia tài cho đôi ba khoảnh khắc ngắn ngủi có thể nhìn thấy trên TV, nhan nhản miễn phí khắp internet, vì sao phải là châu Phi mà không phải những đất nước thân thiện, ôn hòa, hiện đại, tiện nghi khác. Tôi không có câu trả lời cho họ, song tôi có câu trả lời rất rõ cho chính mình: giá trị của khu vườn mà tôi tạo nên cho mình không phụ thuộc vào sự nổi tiếng của một địa điểm, không phụ thuộc vào sự ngưỡng mộ của mạng xã hội, không phụ thuộc vào định kiến về việc dịch chuyển của một ai đó, nó phụ thuộc hoàn toàn vào việc tôi muốn gì; cũng giống như việc tôi chọn yêu hết lòng một người đàn ông, ưu tiên lợi ích của gia đình nhỏ nhưng tuyệt đối làm chủ mọi lựa chọn của mình. Đó là lời nhắc nhở của tôi đến tôi trong quá khứ, của hiện tại, cho tương lai. Giá trị sống này sẽ không thay đổi.

Cuốn hộ chiếu thứ ba vẫn còn rất nhiều trang giấy trắng, nhưng chẳng hề chi, đối với tôi, bao nhiêu tấm vé thông hành không còn quan trọng bằng việc tôi sẽ được thông hành đến nơi đâu.

Hầu hết các bài viết tôi đăng tải trên trang web natnguyen.com đều là những nhật ký hành trình, nơi người đọc có thể tưởng tượng mình đang ở một vùng đất cụ thể trong bài viết. Đây là là lần đầu tiên tôi đăng tải những điều rất cá nhân. Tôi hy vọng ai đọc được đến đây hãy dành chút ít thời gian để du hành và gặp lại chính mình của thời thơ ấu, nơi chúng ta đã từng ngây ngô dệt nên những ước mơ thuần khiết nhất, vì “bất cứ việc gì bạn làm khi trưởng thành, sẽ luôn tìm cách quay về giấc mơ thuở bé.”

---

.::Nat & her journeys::.
Kenya, 6/2026